काठमाडौँ । हतियार र युद्धमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको बढ्दो प्रयोगलाई लिएर प्रविधि क्षेत्रमा काम गर्ने कर्मचारीहरू चिन्तित देखिएका छन् ।
अमेरिकी रक्षा विभागले हालै एक कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनीलाई कालोसूचीमा राखेपछि यो विषय झन् चर्किएको हो । उक्त कम्पनीले आफ्नो प्रविधि जासुसी वा स्वतः सञ्चालन हुने हतियारमा प्रयोग गर्न अनुमति दिन अस्वीकार गरेको थियो ।
यस निर्णयको विरोधमा गुगल र ओपनएआईका सयौं कर्मचारीहरूले संयुक्त पत्र लेखेका छन् । उनीहरूले रक्षा विभागले प्रविधि कम्पनीहरूलाई दबाबमा पारेर आफ्ना सर्त लागू गराउन खोजेको आरोप लगाएका छन् ।
यसअघि सन् २०१८ मा पनि गुगलले ड्रोनसम्बन्धी एक परियोजनामा सहकार्य गर्दा कर्मचारीहरूको तीव्र विरोध सामना गरेको थियो । अहिले भने गुगलले आफ्नो शक्तिशाली कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली ‘जेमिनी’ लाई सैनिक गोप्य सूचनासम्बन्धी प्रणालीसँग जोड्ने विषयमा छलफल गरिरहेको समाचार सार्वजनिक भएको छ ।
गत वर्ष गुगलले आफ्ना सिद्धान्तहरूमा परिवर्तन गर्दै हतियार निर्माण नगर्ने स्पष्ट सर्त हटाएको खबर बाहिरिएपछि कर्मचारी असन्तुष्टि बढेको बताइएको छ । कम्पनीका एक वरिष्ठ वैज्ञानिकले कृत्रिम बुद्धिमत्तामार्फत हुने व्यापक निगरानी अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको विरुद्ध हुन सक्ने बताएका छन् ।
यस विषयमा अन्य प्रविधि कम्पनीका कर्मचारीहरूले पनि समर्थन जनाएका छन् । उनीहरूले रक्षा विभागले उक्त कम्पनीलाई आपूर्ति जोखिम घोषणा गर्ने निर्णय फिर्ता लिन माग गरेका छन् । साथै अमेरिकी संसद्समक्ष पनि यस विषयमा छानबिन गर्न आग्रह गरिएको छ ।
यसैबीच ‘नो टेक फर अपार्थाइड’ नामक सक्रिय समूहले गुगल, अमेजन र माइक्रोसफ्टजस्ता क्लाउड सेवा प्रदायक कम्पनीहरूलाई व्यापक निगरानी वा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको दुरुपयोग हुन सक्ने रक्षा सम्झौताबाट टाढा रहन अपिल गरेको छ ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधि दिनप्रतिदिन शक्तिशाली बन्दै जाँदा यसको प्रयोग कति हदसम्म र कुन उद्देश्यका लागि हुनुपर्ने भन्ने बहस झन् तीव्र बन्दै गएको छ ।
